BẢO QUẢN HIỆN VẬT THEO CHẤT LIỆU
Giảng viên
Giới thiệu khóa học
Dưới đây là kế hoạch học tập 15 tuần cho Môn “Bảo quản hiện vật theo chất liệu”, bao gồm phần tóm tắt giới thiệu Môn học, mục tiêu, kiến thức tiên quyết, và bảng kế hoạch học tập cụ thể:
Tóm tắt giới thiệu Môn học
Môn "Bảo quản hiện vật theo chất liệu" là một học phần chuyên sâu, giúp sinh viên nắm vững nguyên lý và kỹ thuật bảo tồn hiện vật bảo tàng, di sản văn hóa vật thể dựa trên từng loại chất liệu như gỗ, kim loại, vải, giấy, da, sơn mài, gốm sứ, thủy tinh,… Mỗi chất liệu đều có tính chất vật lý – hóa học riêng, do đó đòi hỏi quy trình và kỹ thuật bảo quản phù hợp.
Sinh viên sẽ được tìm hiểu đặc điểm lão hóa, hư hại của từng nhóm chất liệu, học cách nhận diện mức độ xuống cấp và áp dụng các phương pháp xử lý, ngăn chặn hiệu quả. Môn học còn kết hợp giữa lý thuyết và thực hành qua các buổi thực nghiệm, mô phỏng và làm việc trực tiếp với mẫu vật.
Chú thích: Môn học là hành trang thiết yếu cho những ai theo đuổi nghề bảo tàng, phục chế, bảo tồn di sản văn hóa; giúp sinh viên phát triển tư duy phân tích vật liệu và kỹ năng xử lý hiện vật trên cơ sở khoa học.
Mục tiêu Môn học
Nắm vững kiến thức cơ bản về vật liệu cấu tạo hiện vật: Hiểu được cấu trúc, đặc điểm của các chất liệu thường gặp trong bảo tàng.
Nhận diện nguyên nhân gây hư hại và quá trình lão hóa hiện vật: Phân tích được tác động của môi trường, vi sinh, ánh sáng, độ ẩm… đến từng loại vật liệu.
Thực hành các kỹ thuật bảo quản cơ bản: Áp dụng được quy trình làm sạch, bảo quản, lưu trữ hiện vật tùy theo chất liệu.
Phát triển kỹ năng quan sát, phân tích và ra quyết định bảo tồn đúng cách: Tăng cường năng lực đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp phù hợp.
Chú thích: Môn học không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn rèn luyện kỹ năng thực tiễn, giúp sinh viên tự tin khi xử lý hiện vật trong môi trường nghề nghiệp sau này.
Kiến thức tiên quyết
Kiến thức về vật liệu học cơ bản: Sinh viên cần hiểu cấu trúc vật lý – hóa học của các vật liệu thông dụng như gỗ, kim loại, vải, giấy…
Kiến thức đại cương về bảo tàng học và bảo tồn di sản: Có hiểu biết về vai trò của công tác bảo quản trong hoạt động lưu giữ và trưng bày hiện vật.
Kỹ năng làm việc trong môi trường bảo tàng, phòng thí nghiệm: Biết quy tắc an toàn, thao tác cơ bản trong phòng bảo quản.
Chú thích: Những kiến thức nền tảng về vật liệu và bảo tàng học là điều kiện cần thiết để sinh viên tiếp cận nội dung chuyên sâu của Môn học một cách hiệu quả.
Kế hoạch học tập 15 tuần Môn "Bảo quản hiện vật theo chất liệu"
| Tuần | Nội dung học tập | Mục tiêu cụ thể / Ghi chú |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Giới thiệu tổng quan về công tác bảo quản hiện vật theo chất liệu | Làm quen với nội dung Môn học, vai trò của bảo quản vật liệu trong bảo tàng |
| Tuần 2 | Các yếu tố ảnh hưởng đến hiện vật: độ ẩm, ánh sáng, sinh vật gây hại | Nhận diện nguyên nhân gây lão hóa vật liệu |
| Tuần 3 | Phân loại hiện vật theo chất liệu: hữu cơ và vô cơ | Hiểu cách phân loại vật liệu để xác định phương pháp bảo quản phù hợp |
| Tuần 4 | Kỹ thuật bảo quản hiện vật bằng gỗ | Phân tích hư hại thường gặp và thực hành quy trình xử lý hiện vật gỗ |
| Tuần 5 | Kỹ thuật bảo quản hiện vật bằng kim loại | Làm sạch, chống ăn mòn và bảo vệ bề mặt kim loại |
| Tuần 6 | Kỹ thuật bảo quản hiện vật bằng vải, da, giấy | Xử lý nấm mốc, rách, biến màu, kỹ thuật đóng gói lưu trữ |
| Tuần 7 | Kỹ thuật bảo quản hiện vật bằng sơn mài, tranh vẽ | Hiểu cấu trúc sơn truyền thống, xử lý bong tróc, nứt nẻ |
| Tuần 8 | Kỹ thuật bảo quản hiện vật bằng gốm sứ, thủy tinh | Phục hồi nứt vỡ, làm sạch, tránh va đập vật liệu giòn |
| Tuần 9 | Kỹ thuật làm sạch, bảo vệ bề mặt không xâm lấn | Sử dụng hóa chất phù hợp, đảm bảo tính nguyên trạng hiện vật |
| Tuần 10 | Các phương pháp lưu trữ và đóng gói hiện vật | Hướng dẫn cách đóng gói, điều kiện lưu kho phù hợp với từng nhóm vật liệu |
| Tuần 11 | Quan trắc môi trường và thiết lập hệ thống kiểm soát vi khí hậu | Đo đạc, đánh giá môi trường lưu trữ và đề xuất giải pháp điều chỉnh |
| Tuần 12 | Xử lý tình huống: hiện vật bị hư hại đột xuất | Phân tích hiện trạng, đề xuất và thực hành xử lý nhanh hiện vật |
| Tuần 13 | Tham quan hoặc mô phỏng phòng bảo quản hiện vật | Quan sát, đối chiếu lý thuyết và thực tế bảo quản |
| Tuần 14 | Làm việc nhóm: đề xuất quy trình bảo quản cho từng nhóm chất liệu | Sinh viên thuyết trình phương án bảo quản dựa trên nhóm chất liệu đã chọn |
| Tuần 15 | Kiểm tra cuối kỳ và tổng kết Môn | Đánh giá lý thuyết và kỹ năng thực hành qua bài kiểm tra và sản phẩm nhóm |
Chú thích: Kế hoạch học tập nhấn mạnh tính thực hành và ứng dụng, giúp sinh viên có trải nghiệm trực tiếp với hiện vật – điều kiện quan trọng để phát triển kỹ năng chuyên Môn bảo tồn trong tương lai.
Bạn có muốn mình hỗ trợ chuyển nội dung này sang file Word, slide PowerPoint, hay infographic không?