CƠ SỞ KHẢO CỔ HỌC VÀ DÂN TỘC HỌC
Giảng viên
Giới thiệu khóa học
Tóm tắt giới thiệu Môn học
Môn "Cơ sở Khảo cổ học và Dân tộc học" mở ra cánh cửa khám phá về cội nguồn, văn hóa và sự phát triển của loài người từ quá khứ đến hiện đại. Đây là học phần nền tảng giúp sinh viên hiểu được mối liên hệ giữa khảo cổ học – ngành nghiên cứu di tích, hiện vật cổ – và dân tộc học – ngành nghiên cứu con người trong bối cảnh văn hóa, xã hội. Môn học này cung cấp kiến thức đa chiều về cách con người sống, sinh hoạt, sáng tạo và để lại dấu tích qua các thời kỳ lịch sử.
Thông qua các bài giảng, thảo luận, thực hành phân tích hiện vật và nghiên cứu điền dã mô phỏng, sinh viên sẽ được tiếp cận với các phương pháp nghiên cứu khảo cổ – dân tộc học, từ đó rèn luyện tư duy phân tích, khám phá và phản biện trong khoa học xã hội. Đây là Môn học lý tưởng cho những ai yêu thích lịch sử, văn hóa và các công việc nghiên cứu nhân văn.
Chú thích: Môn học không chỉ giúp sinh viên hiểu về quá khứ một cách khoa học mà còn phát triển khả năng nghiên cứu, phản biện và ứng dụng tư duy liên ngành trong học tập và nghề nghiệp.
Mục tiêu Môn học
Hiểu khái quát về khảo cổ học và dân tộc học: Nắm được lịch sử hình thành, đối tượng, phương pháp và mối quan hệ giữa hai ngành.
Phân biệt và vận dụng các phương pháp nghiên cứu cơ bản: Từ khai quật, phân tích hiện vật đến nghiên cứu thực địa và phỏng vấn trong dân tộc học.
Khám phá quá trình tiến hóa văn hóa – xã hội của loài người: Thông qua các giai đoạn khảo cổ và các nền văn hóa dân tộc.
Hình thành tư duy liên ngành: Kết nối giữa lịch sử, xã hội học, nhân học, văn hóa học để giải thích các hiện tượng văn hóa – xã hội.
Rèn luyện kỹ năng nghiên cứu nhân văn: Quan sát, ghi chép, phân tích hiện vật và mô hình văn hóa, trình bày kết quả nghiên cứu.
Chú thích: Môn học hướng đến việc trang bị nền tảng tư duy và kỹ năng nghiên cứu nhân học vững chắc cho sinh viên ngành khoa học xã hội và nhân văn.
Kiến thức tiên quyết
Kiến thức nền tảng về lịch sử Việt Nam và thế giới: Giúp sinh viên hiểu mốc thời gian và bối cảnh hình thành di tích, văn hóa.
Kiến thức cơ bản về văn hóa học hoặc xã hội học: Hiểu các khái niệm văn hóa, cộng đồng, thiết chế xã hội, phong tục.
Kỹ năng đọc tài liệu khoa học và phân tích tư liệu: Hỗ trợ việc học lý thuyết, làm tiểu luận và thảo luận nhóm hiệu quả.
Chú thích: Những kiến thức xã hội – nhân văn cơ bản sẽ giúp sinh viên tiếp thu nhanh và áp dụng hiệu quả vào các bài học và nghiên cứu thực tế trong Môn học này.
Kế hoạch học tập 15 tuần Môn "Cơ sở Khảo cổ học và Dân tộc học"
| Tuần | Nội dung học tập | Mục tiêu cụ thể / Ghi chú |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Giới thiệu Môn học, cấu trúc và phương pháp tiếp cận khảo cổ học – dân tộc học | Hiểu định nghĩa, phạm vi nghiên cứu và mục tiêu Môn học. |
| Tuần 2 | Lịch sử hình thành và phát triển khảo cổ học | Nắm rõ nguồn gốc và quá trình chuyên Môn hóa của khảo cổ học. |
| Tuần 3 | Lịch sử phát triển ngành dân tộc học | Giới thiệu các trường phái dân tộc học chủ yếu và quá trình hình thành ngành học. |
| Tuần 4 | Các phương pháp nghiên cứu khảo cổ học khảo sát, khai quật, phân tích hiện vật | Hiểu và thực hành sơ bộ cách nhận biết, ghi chép, phân loại hiện vật khảo cổ. |
| Tuần 5 | Các phương pháp nghiên cứu dân tộc học phỏng vấn, quan sát, điền dã | Thực hành xây dựng bảng hỏi và kỹ năng quan sát mô phỏng. |
| Tuần 6 | Phân loại và phân tích di tích khảo cổ học Việt Nam | Tìm hiểu các loại hình di tích tiêu biểu như hang động, mộ táng, kiến trúc cổ. |
| Tuần 7 | Giới thiệu các nền văn hóa khảo cổ học Việt Nam | Văn hóa Hòa Bình, Đông Sơn, Sa Huỳnh, Óc Eo... và đặc trưng tiêu biểu. |
| Tuần 8 | Các tộc người Việt Nam: phân bố, văn hóa và tập quán sinh hoạt | Nhận biết đặc trưng văn hóa vật chất, tinh thần và tổ chức xã hội của các dân tộc. |
| Tuần 9 | Dân tộc học tôn giáo – tín ngưỡng | Phân tích mối liên hệ giữa tín ngưỡng dân gian và đời sống cộng đồng. |
| Tuần 10 | Dân tộc học ứng dụng và nghiên cứu hiện đại | Vai trò của dân tộc học trong chính sách phát triển, bảo tồn văn hóa, du lịch cộng đồng. |
| Tuần 11 | Mối quan hệ giữa khảo cổ học và dân tộc học | Phân tích các trường hợp khảo cổ – dân tộc kết hợp nghiên cứu như di sản, làng cổ... |
| Tuần 12 | Thực hành phân tích hiện vật khảo cổ học | Làm việc nhóm: mô phỏng khai quật, phân tích mẫu vật và ghi chép khoa học. |
| Tuần 13 | Thực hành xây dựng đề cương nghiên cứu dân tộc học | Xây dựng câu hỏi, chọn đối tượng, phương pháp khảo sát thực địa. |
| Tuần 14 | Trình bày báo cáo nghiên cứu mô phỏng | Các nhóm báo cáo đề tài khảo cổ – dân tộc đã chuẩn bị. |
| Tuần 15 | Ôn tập và kiểm tra cuối kỳ | Đánh giá kiến thức lý thuyết và kỹ năng ứng dụng nghiên cứu. |
Chú thích: Kế hoạch học tập thiết kế theo hướng tích hợp lý thuyết – thực hành – tư duy phản biện, nhằm giúp sinh viên vừa nắm chắc kiến thức chuyên Môn vừa rèn luyện kỹ năng nghiên cứu liên ngành khoa học xã hội.