CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ĐỊA LÝ
Giảng viên
Giới thiệu khóa học
TÓM TẮT GIỚI THIỆU MÔN HỌC
Môn “Cơ sở lý luận và phương pháp dạy học Địa lý” cung cấp cho sinh viên những kiến thức nền tảng về lý luận dạy học bộ môn Địa lý ở trường phổ thông, đồng thời rèn luyện năng lực vận dụng các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học hiện đại vào thực tiễn giảng dạy.
Sinh viên sẽ được tìm hiểu về mục tiêu, nội dung chương trình, phương pháp dạy học tích cực, sử dụng bản đồ, tranh ảnh, mô hình, công nghệ thông tin và tổ chức kiểm tra – đánh giá theo hướng phát triển năng lực người học.
Chú thích: Đây là môn học cốt lõi đối với sinh viên sư phạm Địa lý, tạo tiền đề quan trọng cho việc thực tập và hành nghề giảng dạy sau này.
MỤC TIÊU MÔN HỌC
-
Hiểu cơ sở lý luận của việc dạy học Địa lý: Nắm vững mục tiêu, chức năng, nhiệm vụ và nguyên tắc dạy học Địa lý trong giáo dục phổ thông.
-
Nắm vững phương pháp đặc trưng của bộ môn: Áp dụng linh hoạt các phương pháp như trực quan, khai thác bản đồ, học theo dự án, điều tra thực địa...
-
Phát triển kỹ năng sư phạm: Biết thiết kế kế hoạch bài dạy, xây dựng hoạt động học tập, sử dụng phương tiện và CNTT trong giảng dạy.
-
Định hướng phát triển năng lực học sinh: Vận dụng kiến thức để thiết kế các bài học phát triển tư duy địa lý, năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn.
Chú thích: Môn học không chỉ dừng lại ở kiến thức lý thuyết mà còn rèn luyện kỹ năng thực hành dạy học một cách chuyên nghiệp.
KIẾN THỨC TIÊN QUYẾT
-
Kiến thức nền tảng về khoa học Địa lý: Hoàn thành các học phần Địa lý tự nhiên, Địa lý kinh tế - xã hội, Bản đồ học.
-
Kiến thức về Giáo dục học – Tâm lý học: Đã học các học phần về giáo dục học đại cương và tâm lý học lứa tuổi học sinh.
-
Kỹ năng trình bày, làm việc nhóm, đọc bản đồ: Có khả năng sử dụng bản đồ và thiết bị dạy học cơ bản.
Chú thích: Sinh viên cần có nền kiến thức Địa lý vững chắc để dễ dàng chuyển hóa nội dung khoa học thành nội dung dạy học.
KẾ HOẠCH HỌC TẬP 15 TUẦN
| Tuần | Nội dung học tập | Mục tiêu cụ thể / Ghi chú |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Giới thiệu môn học. Vai trò và ý nghĩa của môn Địa lý trong nhà trường phổ thông | Hiểu vị trí của Địa lý trong chương trình và giáo dục toàn diện học sinh. |
| Tuần 2 | Mục tiêu, nhiệm vụ, nguyên tắc dạy học Địa lý | Làm rõ mục tiêu phát triển năng lực địa lý và nguyên tắc tổ chức dạy học hiệu quả. |
| Tuần 3 | Cấu trúc nội dung chương trình Địa lý trong chương trình GDPT 2018 | Phân tích các mạch kiến thức, sự tích hợp và phân hóa trong chương trình mới. |
| Tuần 4 | Các phương pháp dạy học truyền thống: thuyết trình, vấn đáp, minh họa | Phân biệt, vận dụng các phương pháp truyền thống trong các bài giảng đơn giản. |
| Tuần 5 | Các phương pháp dạy học tích cực: nêu vấn đề, hợp tác, dự án, trải nghiệm | Tăng cường khả năng tổ chức các hoạt động dạy học tích cực, phát triển tư duy địa lý. |
| Tuần 6 | Kỹ năng sử dụng bản đồ, atlat, tranh ảnh trong dạy học Địa lý | Hướng dẫn thực hành và thiết kế bài học có sử dụng bản đồ hiệu quả. |
| Tuần 7 | Sử dụng thiết bị, công nghệ thông tin và phần mềm mô phỏng trong dạy học | Ứng dụng phần mềm (Google Earth, ArcGIS, PowerPoint, Canva...) trong dạy học địa lý. |
| Tuần 8 | Tổ chức dạy học ngoài lớp học (dã ngoại, khảo sát, điều tra thực địa) | Xây dựng kế hoạch và kỹ thuật tổ chức hoạt động thực địa an toàn, hiệu quả. |
| Tuần 9 | Tổ chức hoạt động học tập và phát triển năng lực địa lý | Thiết kế bài học theo định hướng phát triển năng lực địa lý, tích hợp kiến thức – kỹ năng. |
| Tuần 10 | Thiết kế kế hoạch bài học, giáo án môn Địa lý theo hướng phát triển năng lực | Tập trung xây dựng giáo án hoàn chỉnh, vận dụng phương pháp dạy học tích cực. |
| Tuần 11 | Kiểm tra, đánh giá trong dạy học Địa lý | Thiết kế câu hỏi trắc nghiệm – tự luận, bảng tiêu chí đánh giá năng lực địa lý của học sinh. |
| Tuần 12 | Quan sát, phân tích giờ dạy Địa lý (video hoặc dự giờ thực tế) | Nhận diện ưu – nhược điểm trong dạy học Địa lý, rút kinh nghiệm sư phạm. |
| Tuần 13 | Thực hành dạy học (microteaching) | Thực hành trình bày một phần bài giảng, nhận phản hồi và cải thiện kỹ năng giảng dạy. |
| Tuần 14 | Ôn tập – hoàn thiện kế hoạch bài học cá nhân | Chỉnh sửa giáo án, kế hoạch bài dạy cá nhân, chuẩn bị báo cáo. |
| Tuần 15 | Kiểm tra cuối kỳ – trình bày sản phẩm học tập | Kiểm tra tổng hợp lý thuyết + thực hành; báo cáo, đánh giá kế hoạch bài học của sinh viên. |
Chú thích: Lịch học kết hợp lý thuyết – thực hành, giúp sinh viên ứng dụng ngay kiến thức vào việc thiết kế và giảng dạy.