KINH TẾ HỌC THỰC NGHIỆM
Giảng viên
Giới thiệu khóa học
Tóm tắt giới thiệu môn học
Môn Kinh tế học thực nghiệm mở ra một cách tiếp cận hiện đại và sống động trong nghiên cứu kinh tế bằng việc thiết kế và thực hiện các thí nghiệm thực tế để kiểm chứng lý thuyết và hành vi kinh tế. Không chỉ là những mô hình toán học hay giả định lý tưởng, kinh tế học thực nghiệm giúp sinh viên trực tiếp quan sát cách con người ra quyết định trong các tình huống được kiểm soát, từ đó hiểu rõ hơn về động cơ, giới hạn lý trí, và các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi kinh tế. Môn học là cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn, và đặc biệt hữu ích trong nghiên cứu chính sách, hành vi tiêu dùng, đấu giá, hợp tác, cạnh tranh và ra quyết định trong điều kiện không chắc chắn.
Chú thích: Môn học rất phù hợp với sinh viên định hướng nghiên cứu hoặc làm việc trong lĩnh vực chính sách, marketing, tài chính hành vi hoặc kinh tế học hành vi – nơi việc hiểu rõ hành vi thực tế quan trọng hơn lý thuyết thuần túy.
Mục tiêu môn học
Giúp sinh viên hiểu các phương pháp kinh tế học thực nghiệm, bao gồm thí nghiệm trong phòng lab, thí nghiệm hiện trường (field experiments), và thí nghiệm tự nhiên (natural experiments).
Phát triển kỹ năng thiết kế, triển khai và phân tích thí nghiệm kinh tế học, bao gồm lựa chọn biến kiểm soát, nhóm đối chứng và các tiêu chí đánh giá hiệu quả.
Nắm bắt các ứng dụng thực tiễn trong hành vi tiêu dùng, ra quyết định, chính sách công, thiết kế thị trường…
Hiểu cách sử dụng phần mềm (Stata/R) để xử lý và phân tích dữ liệu từ thí nghiệm.
Chú thích: Sinh viên sau môn học có thể bắt đầu thực hiện các nghiên cứu định lượng độc lập, phục vụ cho luận văn, báo cáo chính sách hoặc nghiên cứu học thuật.
Kiến thức tiên quyết
Kinh tế vi mô: Hiểu hành vi lựa chọn, lý thuyết trò chơi, và tối ưu hóa là nền tảng để thiết kế tình huống thí nghiệm (chú thích: cần để xây dựng giả thuyết và hiểu kết quả).
Toán cho kinh tế hoặc kinh tế lượng cơ bản: Có kỹ năng thống kê và mô hình hồi quy đơn giản để xử lý dữ liệu (chú thích: áp dụng trong kiểm định giả thuyết).
Kinh tế học hành vi (nếu có): Giúp sinh viên hiểu các yếu tố phi lý trí và thiết kế thí nghiệm đo lường các hành vi này (không bắt buộc nhưng là lợi thế).
Kế hoạch học tập 15 tuần môn “Kinh tế học thực nghiệm”
| Tuần | Nội dung học tập | Mục tiêu cụ thể / Ghi chú |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Giới thiệu kinh tế học thực nghiệm: lịch sử, vai trò và ứng dụng | Nắm được vì sao thực nghiệm đang trở thành xu hướng chính trong nghiên cứu kinh tế |
| Tuần 2 | Phân biệt các loại thí nghiệm: lab, field, natural | So sánh ưu – nhược điểm, tính kiểm soát và độ tin cậy của từng loại thí nghiệm |
| Tuần 3 | Thiết kế thí nghiệm cơ bản: giả thuyết, biến độc lập – phụ thuộc – kiểm soát | Làm quen với cách xây dựng mô hình thực nghiệm |
| Tuần 4 | Randomization và nhóm đối chứng (control/treatment) | Học cách loại bỏ sai lệch và đo tác động thực sự của can thiệp |
| Tuần 5 | Thực hành: thiết kế thí nghiệm đơn giản trong phòng lab | Sinh viên bắt đầu xây dựng ý tưởng thực nghiệm riêng |
| Tuần 6 | Lý thuyết trò chơi và thiết kế cơ chế thực nghiệm | Áp dụng trò chơi để kiểm tra hợp tác, cạnh tranh, phân bổ nguồn lực |
| Tuần 7 | Ứng dụng trong đánh giá chính sách công | Cách thiết kế RCTs (randomized controlled trials) trong giáo dục, y tế, việc làm… |
| Tuần 8 | Xử lý và phân tích dữ liệu thí nghiệm bằng Stata/R | Bắt đầu học cách nhập, xử lý và mô hình hóa dữ liệu |
| Tuần 9 | Đánh giá độ tin cậy và nội dung đạo đức trong thực nghiệm | Nhận diện các rủi ro đạo đức, bias và các tiêu chuẩn đạo đức trong nghiên cứu |
| Tuần 10 | Trình bày bài nghiên cứu thực nghiệm nổi bật trên thế giới | Phân tích các nghiên cứu từ Banerjee, Duflo, List, Ariely… |
| Tuần 11 | Ứng dụng trong marketing và tài chính hành vi | Thí nghiệm đo lòng tin, định giá, khung nhận thức, hiệu ứng neo… |
| Tuần 12 | Thực hành thiết kế và chuẩn bị triển khai thí nghiệm cá nhân/nhóm | Sinh viên xây dựng kế hoạch thực nghiệm cá nhân hóa |
| Tuần 13 | Triển khai thử nghiệm thí nghiệm mini | Thu thập dữ liệu từ nhóm nhỏ trong lớp hoặc online |
| Tuần 14 | Phân tích kết quả và viết báo cáo thí nghiệm | Học cách viết phần kết quả, biểu đồ, mô tả tác động… |
| Tuần 15 | Thuyết trình nhóm, phản biện và tổng kết | Trình bày, phản biện và đúc kết bài học từ thực nghiệm đã làm |
Chú thích: Việc học môn này sẽ giúp sinh viên không chỉ hiểu rõ “con người thật sự hành xử thế nào” mà còn nắm được cách thiết kế và đánh giá hiệu quả chính sách, chiến dịch kinh doanh hoặc cải tiến hệ thống – kỹ năng cực kỳ thực tiễn trong thời đại dựa trên dữ liệu và hành vi người dùng.