LÝ LUẬN VĂN HỌC
Giảng viên
Giới thiệu khóa học
Dưới đây là kế hoạch dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học phần "Lý luận văn học" kéo dài trong 15 tuần, được thiết kế dành cho sinh viên sư phạm hoặc chuyên ngành văn học – ngữ văn.
TÓM TẮT GIỚI THIỆU MÔN HỌC
"Lý luận văn học" là môn học cung cấp nền tảng khoa học giúp người học hiểu rõ bản chất, chức năng, quy luật phát triển và các yếu tố cấu thành của hiện tượng văn học. Thông qua việc nghiên cứu các khái niệm, phạm trù và trường phái lý luận văn học, sinh viên được trang bị công cụ nhận thức và phân tích các tác phẩm văn học từ góc độ lý luận, đồng thời hình thành tư duy nghiên cứu và năng lực giảng dạy văn học một cách khoa học, sáng tạo.
Chú thích: Đây là môn học nền tảng trong đào tạo giáo viên Ngữ văn, nhà nghiên cứu hoặc người làm công tác văn hóa, truyền thông văn học.
MỤC TIÊU MÔN HỌC
Nắm vững các khái niệm, phạm trù cơ bản như văn học, hình tượng, thể loại, phong cách, quá trình văn học...
Hiểu rõ chức năng, đặc trưng và cấu trúc của tác phẩm văn học.
Nhận diện và vận dụng các phương pháp tiếp cận lý luận để phân tích văn bản văn học.
Phát triển tư duy khoa học, năng lực phản biện và khả năng trình bày vấn đề lý luận rõ ràng, mạch lạc.
Bồi dưỡng năng lực ứng dụng lý luận vào dạy học và nghiên cứu văn học.
KIẾN THỨC TIÊN QUYẾT
Kiến thức cơ bản về văn học Việt Nam và thế giới.
Khả năng đọc – hiểu và phân tích tác phẩm văn học.
Kỹ năng tư duy khái quát và trình bày học thuật.
KẾ HOẠCH HỌC TẬP 15 TUẦN
| Tuần | Nội dung học tập | Mục tiêu cụ thể / Ghi chú |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Giới thiệu môn học. Lý luận văn học là gì? | Hiểu khái quát vị trí, vai trò, đối tượng và phương pháp của môn học. |
| Tuần 2 | Văn học – Một hình thái ý thức xã hội | Làm rõ bản chất, chức năng xã hội và thẩm mỹ của văn học. |
| Tuần 3 | Tác phẩm văn học: Khái niệm, đặc điểm, cấu trúc | Phân tích các thành phần như đề tài, cốt truyện, nhân vật, ngôn ngữ, kết cấu. |
| Tuần 4 | Hình tượng văn học và các phương thức biểu hiện | Làm rõ khái niệm hình tượng, các loại hình tượng và hình thức biểu hiện nghệ thuật. |
| Tuần 5 | Thể loại văn học – Khái niệm, phân loại, đặc trưng | Hiểu đặc trưng của ba thể loại lớn: tự sự, trữ tình, kịch. |
| Tuần 6 | Người kể chuyện, điểm nhìn, giọng điệu trong văn học | Phân tích vai trò của người kể chuyện, lựa chọn điểm nhìn trong sáng tạo và tiếp nhận văn học. |
| Tuần 7 | Phong cách nhà văn và tính cá thể hóa trong văn học | Tìm hiểu các biểu hiện đặc trưng của phong cách nghệ thuật cá nhân. |
| Tuần 8 | Các loại hình nghệ thuật và quan hệ giữa văn học với các loại hình khác | So sánh văn học với điện ảnh, hội họa, âm nhạc… |
| Tuần 9 | Quá trình văn học và sự vận động của hệ thống thể loại | Nhận diện sự phát triển của văn học trong tiến trình lịch sử và theo quy luật nghệ thuật. |
| Tuần 10 | Hoạt động sáng tác và tiếp nhận văn học | Hiểu vai trò của nhà văn, độc giả, môi trường xã hội trong hoạt động văn học. |
| Tuần 11 | Các trường phái lý luận văn học truyền thống (mỹ học, xã hội học, phân tâm học...) | Làm quen các tiếp cận cơ bản trong lịch sử lý luận văn học. |
| Tuần 12 | Các lý thuyết hiện đại (kí hiệu học, cấu trúc luận, hậu hiện đại, nữ quyền...) | Tìm hiểu những trường phái mới và ứng dụng vào thực tiễn đọc hiểu văn bản. |
| Tuần 13 | Ứng dụng lý luận văn học trong phân tích tác phẩm cụ thể | Vận dụng kiến thức để phân tích văn học Việt Nam hoặc nước ngoài. |
| Tuần 14 | Thảo luận chuyên đề, trình bày tiểu luận nhóm | Học tập dựa trên dự án: chọn đề tài lý luận – tác phẩm cụ thể để trình bày, phản biện. |
| Tuần 15 | Tổng kết môn học – Kiểm tra đánh giá cuối kỳ | Kiểm tra lý thuyết – thực hành qua bài viết học thuật hoặc bài thuyết trình. |
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ÁP DỤNG
Thuyết giảng kết hợp vấn đáp
Thảo luận nhóm, seminar chuyên đề
Học tập dựa trên dự án (project-based)
Phân tích – đối chiếu văn bản có dẫn chứng cụ thể
Ứng dụng CNTT trong trình bày kiến thức lý luận
✅ GỢI Ý ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC
| Năng lực cần phát triển | Hình thức đánh giá tương ứng |
|---|---|
| Hiểu và ghi nhớ kiến thức lý luận | Trắc nghiệm, tự luận ngắn, sơ đồ tư duy |
| Vận dụng lý luận để phân tích văn học | Viết bài phân tích có sử dụng lý thuyết (bài tiểu luận) |
| So sánh các quan điểm/phạm trù lý luận | Bài viết hoặc thuyết trình nhóm về các trường phái lý luận |
| Giao tiếp – phản biện và trình bày học thuật | Seminar, tọa đàm, phản hồi bài viết nhóm khác |
| Sáng tạo – liên hệ thực tiễn văn học, giáo dục | Thiết kế bài giảng, infographic lý luận, ứng dụng vào dạy học văn học |
Nếu bạn cần:
Mẫu bài tiểu luận Lý luận văn học
Phiếu phân tích lý luận cho một tác phẩm cụ thể
Gợi ý hoạt động nhóm ứng dụng lý luận văn học
Mình có thể hỗ trợ tiếp nhé!