LÝ THUYẾT GIÁ TRỊ VÀ GIÁ TRỊ THẶNG DƯ
Giảng viên
Giới thiệu khóa học
Tóm tắt giới thiệu môn học
Môn "Lý thuyết giá trị và giá trị thặng dư" là một học phần trọng tâm trong chương trình đào tạo khoa học xã hội và kinh tế chính trị, đặc biệt dành cho sinh viên mong muốn hiểu rõ cốt lõi vận hành của nền kinh tế tư bản. Môn học không chỉ cung cấp những kiến thức nền tảng về khái niệm “giá trị” và “giá trị thặng dư” theo quan điểm của Karl Marx, mà còn giúp sinh viên hiểu rõ cách thức lao động được chuyển hóa thành giá trị, cơ chế tạo ra lợi nhuận trong sản xuất và mối quan hệ giữa tư bản – lao động. Qua các buổi học, sinh viên sẽ được phân tích những mâu thuẫn nội tại của chủ nghĩa tư bản, từ đó hình thành tư duy phản biện và cái nhìn sâu sắc về xã hội và kinh tế hiện đại.
Chú thích: Môn học là nền tảng lý luận thiết yếu giúp sinh viên nắm bắt bản chất của nền kinh tế thị trường tư bản, đồng thời trang bị tư duy phản biện khoa học và công cụ phân tích thực tiễn các vấn đề xã hội – kinh tế.
Mục tiêu môn học
Hiểu rõ bản chất của giá trị và giá trị thặng dư: Nắm được cơ sở lý luận của các khái niệm như hàng hóa, lao động, giá trị sử dụng, giá trị trao đổi và giá trị thặng dư.
Giải thích được cơ chế vận hành của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa: Hiểu rõ cách tư bản vận động, tích lũy và sinh lời thông qua bóc lột giá trị thặng dư.
Phân tích mâu thuẫn kinh tế – xã hội: Phân tích sự bất bình đẳng trong quan hệ sản xuất và những hệ quả xã hội từ quá trình tạo ra giá trị thặng dư.
Phát triển tư duy phản biện và năng lực phân tích xã hội: Vận dụng lý luận vào thực tiễn để lý giải các hiện tượng xã hội, kinh tế hiện đại.
Chú thích: Môn học không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn rèn luyện khả năng phân tích xã hội sắc bén, cần thiết cho sinh viên trong nghiên cứu và hoạt động thực tiễn.
Kiến thức tiên quyết
Lý luận chính trị Mác – Lênin: Sinh viên cần nắm được các khái niệm cơ bản về chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử.
Kinh tế chính trị Mác – Lênin (phần nhập môn): Đặc biệt là kiến thức về hàng hóa, tiền tệ, lao động và thị trường.
Tư duy logic và khả năng phân tích: Có khả năng đọc hiểu văn bản lý luận, phân biệt được các khái niệm lý thuyết trừu tượng.
Chú thích: Những kiến thức nền tảng này sẽ giúp sinh viên tiếp cận môn học hiệu quả, tránh nhầm lẫn trong việc phân tích các vấn đề lý luận phức tạp.
Kế hoạch học tập 15 tuần môn "Lý thuyết giá trị và giá trị thặng dư"
| Tuần | Nội dung học tập | Mục tiêu cụ thể / Ghi chú |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Giới thiệu tổng quan về môn học | Cung cấp cái nhìn chung về mục tiêu, phương pháp học và các chủ đề trọng tâm. |
| Tuần 2 | Hàng hóa và hai thuộc tính của hàng hóa | Hiểu rõ sự khác biệt giữa giá trị sử dụng và giá trị trao đổi. |
| Tuần 3 | Lao động cụ thể và lao động trừu tượng | Phân tích vai trò của lao động trong việc tạo ra giá trị. |
| Tuần 4 | Lượng giá trị hàng hóa và các nhân tố ảnh hưởng | Xác định các yếu tố quyết định lượng giá trị của hàng hóa. |
| Tuần 5 | Tiền tệ và sự chuyển hóa từ hàng hóa sang tiền | Nắm được quá trình hình thành và chức năng của tiền tệ trong kinh tế hàng hóa. |
| Tuần 6 | Tư bản và sự chuyển hóa tiền thành tư bản | Làm rõ khái niệm tư bản và cách vận hành của tư bản trong sản xuất. |
| Tuần 7 | Giá trị thặng dư và cơ chế bóc lột giá trị thặng dư | Phân tích cách nhà tư bản chiếm đoạt phần lao động không được trả công. |
| Tuần 8 | Các hình thức tạo ra giá trị thặng dư (tuyệt đối và tương đối) | Hiểu được chiến lược tăng lợi nhuận qua kéo dài ngày lao động hoặc tăng năng suất. |
| Tuần 9 | Tích lũy tư bản và sự phân hóa giai cấp | Phân tích quá trình mở rộng sản xuất và tác động đến mối quan hệ xã hội. |
| Tuần 10 | Biểu hiện của giá trị thặng dư trong xã hội hiện đại | Liên hệ với các hiện tượng bóc lột lao động thời hiện đại như lao động phi chính thức, gig economy... |
| Tuần 11 | Chu kỳ tái sản xuất tư bản và khủng hoảng kinh tế | Hiểu cơ chế tái sản xuất mở rộng và các nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng. |
| Tuần 12 | Vai trò của nhà nước trong nền kinh tế tư bản | Phân tích mối quan hệ giữa tư bản – nhà nước – người lao động. |
| Tuần 13 | Vận dụng lý thuyết giá trị và giá trị thặng dư trong phân tích xã hội thực tiễn | Thực hành phân tích các vấn đề xã hội (bất bình đẳng, thất nghiệp, áp lực lao động...) dưới góc độ lý luận. |
| Tuần 14 | Ôn tập và phân tích tình huống thực tế | Tổ chức thảo luận nhóm và thuyết trình các nghiên cứu điển hình. |
| Tuần 15 | Kiểm tra và tổng kết học phần | Đánh giá năng lực tổng hợp, tư duy phản biện và khả năng vận dụng lý thuyết. |
Chú thích: Môn học giúp sinh viên nhìn sâu vào bản chất kinh tế – xã hội của các mối quan hệ lao động, nâng cao tư duy lý luận và khả năng đánh giá hiện thực từ góc độ phê phán, khoa học.