LÝ THUYẾT VĂN HỌC
Giảng viên
Giới thiệu khóa học
Dưới đây là KẾ HOẠCH HỌC TẬP 15 TUẦN cho môn "Lý thuyết văn học", thiết kế phù hợp với các chuyên ngành như Ngữ văn, Sư phạm Ngữ văn, Văn hóa học, Ngôn ngữ học, hoặc các chương trình đào tạo có yếu tố nghiên cứu và phân tích văn học.
TÓM TẮT GIỚI THIỆU MÔN HỌC
Môn "Lý thuyết văn học" cung cấp cho sinh viên những nền tảng tư duy và công cụ phân tích cơ bản để tiếp cận các hiện tượng văn học một cách khoa học và hệ thống. Môn học đề cập đến những khái niệm cốt lõi như bản chất của văn học, chức năng của văn học, các loại thể, phong cách, cấu trúc văn bản, cũng như các trường phái lý thuyết quan trọng từ cổ điển đến hiện đại như: hình thức luận, cấu trúc luận, hậu cấu trúc, phân tâm học, nữ quyền luận, phê bình hậu thực dân…
Chú thích: Đây là môn học nền tảng giúp sinh viên hiểu sâu sắc hơn các văn bản văn học, từ đó phát triển khả năng cảm thụ, tư duy phân tích và nghiên cứu văn chương.
MỤC TIÊU MÔN HỌC
Nắm vững các khái niệm và phạm trù cơ bản của lý thuyết văn học
Nhận diện và phân biệt các trường phái lý luận văn học chính
Biết cách áp dụng lý thuyết để phân tích các văn bản văn học cụ thể
Phát triển kỹ năng tư duy phản biện và viết học thuật về văn học
Hình thành tư duy lý luận – nền tảng cho các nghiên cứu sau này
️ KẾ HOẠCH HỌC TẬP 15 TUẦN – MÔN "LÝ THUYẾT VĂN HỌC"
| Tuần | Nội dung học tập | Mục tiêu cụ thể / Ghi chú |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Giới thiệu môn học – Khái niệm, đối tượng, phương pháp | Làm quen với khái niệm “lý thuyết văn học”, phân biệt với phê bình và lịch sử văn học |
| Tuần 2 | Bản chất và chức năng của văn học | Tìm hiểu các quan niệm về văn học và những chức năng chủ yếu của nó |
| Tuần 3 | Hình tượng văn học – Ngôn ngữ văn học | Khái niệm hình tượng, biểu tượng, hình ảnh nghệ thuật và đặc trưng ngôn ngữ văn học |
| Tuần 4 | Các loại hình văn học: Tự sự, Trữ tình, Kịch | Đặc điểm, cấu trúc và chức năng thẩm mỹ của từng loại hình |
| Tuần 5 | Thể loại văn học – Hệ thống thể loại | Phân biệt truyện ngắn, tiểu thuyết, thơ, kịch, bút ký... và tính biến động thể loại |
| Tuần 6 | Các yếu tố cấu thành tác phẩm văn học | Cốt truyện, nhân vật, kết cấu, không gian, thời gian nghệ thuật |
| Tuần 7 | Chủ nghĩa hình thức – Phân tích văn bản như “vật thể” | Giới thiệu trường phái Hình thức Nga, “phê bình mới” Anh – Mỹ |
| Tuần 8 | Cấu trúc luận và Thi pháp học | Tìm hiểu lý thuyết cấu trúc của Tzvetan Todorov, Barthes, Greimas… |
| Tuần 9 | Phân tâm học và Phê bình tâm lý | Khái niệm vô thức, phân tích nhân vật, biểu tượng, giấc mơ |
| Tuần 10 | Nữ quyền luận và Phê bình giới | Văn học như một thiết chế giới; nhà văn nữ và văn học nữ quyền |
| Tuần 11 | Hậu cấu trúc và Giải cấu trúc (Derrida, Barthes) | "Tác giả đã chết", văn bản mở, ý nghĩa bất ổn |
| Tuần 12 | Phê bình hậu thực dân và Văn học bản địa | Vấn đề bản sắc, chiếm lĩnh diễn ngôn, phi thực dân hóa văn học |
| Tuần 13 | Ứng dụng lý thuyết vào phân tích tác phẩm | Sinh viên áp dụng các lý thuyết đã học để đọc – phân tích 1 tác phẩm cụ thể |
| Tuần 14 | Thuyết trình nhóm – Tiểu luận lý luận văn học | Các nhóm chọn 1 lý thuyết hoặc so sánh các phương pháp tiếp cận |
| Tuần 15 | Tổng kết – Thi cuối kỳ | Kiểm tra kiến thức lý thuyết và kỹ năng phân tích áp dụng |
PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
Kết hợp giảng giải – thảo luận – phân tích văn bản mẫu
Đọc và thảo luận các đoạn trích lý thuyết chọn lọc (dịch)
Thực hành phân tích văn bản văn học từ các hướng tiếp cận khác nhau
Viết tiểu luận học kỳ có áp dụng lý thuyết
Thuyết trình nhóm theo chủ đề lý thuyết
THÀNH PHẦN ĐÁNH GIÁ
| Thành phần | Tỷ lệ | Ghi chú |
|---|---|---|
| Thảo luận + bài tập ngắn | 20% | Phản hồi lý thuyết, phân tích nhanh đoạn văn bản |
| Tiểu luận cá nhân | 20% | Viết bài phân tích văn bản văn học theo một lý thuyết cụ thể |
| Thuyết trình nhóm | 20% | Trình bày lý thuyết + ứng dụng vào phân tích văn học |
| Thi cuối kỳ | 40% | Tự luận: lý thuyết + phân tích |
GHI CHÚ THÊM
Có thể tích hợp lý thuyết vào phân tích tác phẩm Việt Nam hiện đại
Khuyến khích đọc thêm các trích đoạn của các nhà lý luận như Aristotle, Lukács, Barthes, Derrida, Said…
Tài liệu tham khảo nên có thêm bản dịch tiếng Việt để sinh viên tiếp cận dễ dàng hơn
Bạn cần hỗ trợ thêm gì không?
Mình có thể giúp bạn thiết kế:
Giáo án chi tiết từng buổi
Tài liệu trích đoạn lý thuyết đã dịch
Đề thi – đáp án – hướng dẫn viết tiểu luận
Cứ nói nhé!