tóm tắt môn học và kế hoạch học tập 15 tuần cho môn Phương pháp Nghiên cứu Khoa học, áp dụng cho các ngành khoa học xã hội, giáo dục, và các lĩnh vực học thuật cần phát triển đề tài nghiên cứu.
Phương pháp Nghiên cứu Khoa học là môn học trang bị cho người học tư duy hệ thống, cách đặt vấn đề, triển khai, và đánh giá một nghiên cứu khoa học. Môn học giúp sinh viên hiểu rõ bản chất của nghiên cứu, cách xây dựng đề tài, đặt câu hỏi nghiên cứu, chọn phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu, từ đó viết báo cáo và rút ra kết luận khoa học.
Khi học xong môn này, người học sẽ:
Biết xác định vấn đề nghiên cứu và xây dựng mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu;
Thành thạo trong việc lập kế hoạch nghiên cứu và chọn phương pháp nghiên cứu phù hợp (định tính, định lượng hoặc hỗn hợp);
Hiểu cách thu thập và xử lý dữ liệu (bằng bảng hỏi, phỏng vấn, quan sát...);
Nắm được cách trình bày kết quả dưới dạng bài báo cáo, khóa luận, luận văn;
Biết đạo đức trong nghiên cứu khoa học và các kỹ năng sử dụng tài liệu, trích dẫn, chống đạo văn.
Môn học đặc biệt quan trọng cho sinh viên sắp thực hiện khóa luận tốt nghiệp, hoặc muốn tiếp cận với nghiên cứu chuyên sâu trong học thuật và thực tiễn.
Môn: Phương pháp Nghiên cứu Khoa học
| Tuần | Chủ đề bài học | Nội dung chính | Hoạt động học tập |
|---|---|---|---|
| Tuần 1 | Giới thiệu về nghiên cứu khoa học | Khái niệm, vai trò, đặc trưng của nghiên cứu khoa học | Thảo luận vai trò của nghiên cứu trong giáo dục và đời sống |
| Tuần 2 | Các loại hình nghiên cứu | Nghiên cứu cơ bản, ứng dụng, định tính, định lượng, nghiên cứu hành động | Phân loại các đề tài nghiên cứu được giao |
| Tuần 3 | Quy trình nghiên cứu khoa học | Các bước trong quy trình: từ chọn đề tài đến viết báo cáo | Phân tích quy trình từ một bài nghiên cứu mẫu |
| Tuần 4 | Xác định vấn đề và câu hỏi nghiên cứu | Tìm khoảng trống nghiên cứu, đặt giả thuyết và câu hỏi khoa học | Thực hành đặt câu hỏi và mục tiêu nghiên cứu |
| Tuần 5 | Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu | Tìm kiếm tài liệu, xây dựng khung lý thuyết, mô hình nghiên cứu | Thiết kế mô hình nghiên cứu sơ bộ cho đề tài cá nhân |
| Tuần 6 | Thiết kế nghiên cứu | Chọn loại thiết kế: miêu tả, so sánh, thực nghiệm, định tính... | So sánh các thiết kế, lựa chọn phù hợp cho đề tài cá nhân |
| Tuần 7 | Chọn mẫu và kỹ thuật lấy mẫu | Các loại mẫu và cách lấy mẫu: ngẫu nhiên, phân tầng, thuận tiện... | Bài tập xây dựng kế hoạch lấy mẫu |
| Tuần 8 | Kỹ thuật thu thập dữ liệu | Bảng hỏi, phỏng vấn, quan sát, tài liệu thứ cấp | Viết bảng hỏi hoặc khung phỏng vấn cho đề tài |
| Tuần 9 | Đo lường và độ tin cậy, giá trị của dữ liệu | Các chỉ số độ tin cậy, giá trị nội dung, cấu trúc | Đánh giá bảng hỏi mẫu về độ tin cậy và giá trị |
| Tuần 10 | Phân tích dữ liệu định lượng | Sử dụng SPSS, Excel, thống kê mô tả, kiểm định giả thuyết | Phân tích dữ liệu mẫu trên phần mềm |
| Tuần 11 | Phân tích dữ liệu định tính | Mã hóa, phân tích nội dung, chủ đề, trường hợp điển hình | Thực hành mã hóa dữ liệu từ phỏng vấn mẫu |
| Tuần 12 | Viết báo cáo nghiên cứu | Cấu trúc báo cáo, cách trình bày số liệu, bảng biểu | Soạn đề cương báo cáo cho đề tài cá nhân |
| Tuần 13 | Trình bày nghiên cứu khoa học | Kỹ năng thuyết trình, phản biện khoa học | Thử trình bày ngắn nghiên cứu theo nhóm |
| Tuần 14 | Đạo đức trong nghiên cứu khoa học | Bản quyền, đạo văn, xin phép đối tượng nghiên cứu | Phân tích tình huống vi phạm đạo đức nghiên cứu |
| Tuần 15 | Tổng kết và trình bày đề tài | Nộp đề cương nghiên cứu, thuyết trình kết quả bước đầu | Phản biện chéo giữa các nhóm nghiên cứu |
Sản phẩm cuối môn:
Đề cương nghiên cứu khoa học cá nhân hoặc nhóm (5–7 trang)
Bản trình bày đề tài (PowerPoint)
Tài liệu tham khảo đề xuất:
Nguyễn Văn Tuấn (2019), Phương pháp nghiên cứu khoa học ứng dụng
Nguyễn Đức Chính (2017), Giáo trình phương pháp nghiên cứu khoa học
Creswell J. (2020), Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches