PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CƠ BẢN
Giảng viên
Giới thiệu khóa học
Dưới đây là tóm tắt giới thiệu Môn học và kế hoạch học tập Môn “Phương pháp nghiên cứu khoa học cơ bản” trong 15 tuần, phù hợp với sinh viên các ngành khoa học xã hội, truyền thông, quản lý thông tin, giáo dục, kinh tế và kỹ thuật.
Tóm tắt giới thiệu Môn học
“Phương pháp nghiên cứu khoa học cơ bản” là Môn học nền tảng giúp sinh viên hình thành tư duy khoa học, phát triển năng lực nghiên cứu và giải quyết vấn đề một cách hệ thống, logic và có căn cứ lý luận – kỹ năng không thể thiếu trong học thuật lẫn công việc thực tiễn.
Sinh viên sẽ được tiếp cận các bước cơ bản của quá trình nghiên cứu khoa học như: xác định vấn đề, đặt giả thuyết, thiết kế đề cương, lựa chọn phương pháp, thu thập – phân tích dữ liệu và trình bày kết quả.
Chú thích: Đây là Môn học quan trọng giúp sinh viên hình thành tư duy phản biện và kỹ năng nghiên cứu, không chỉ phục vụ cho việc làm khóa luận tốt nghiệp mà còn hữu ích trong quá trình học và làm việc ở nhiều lĩnh vực.
Mục tiêu Môn học
Hiểu rõ bản chất, vai trò và quy trình của nghiên cứu khoa học
Biết cách xây dựng đề tài, mục tiêu, câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu
Biết lựa chọn, áp dụng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng cơ bản
Rèn kỹ năng phân tích, đánh giá tài liệu, tổng hợp thông tin và trình bày khoa học
Thực hành thiết kế một đề cương nghiên cứu hoàn chỉnh
Chú thích: Mục tiêu chính là giúp sinh viên không chỉ học để làm nghiên cứu mà còn hiểu rõ giá trị của “tư duy nghiên cứu” trong mọi lĩnh vực đời sống.
Kiến thức tiên quyết
Không bắt buộc Môn tiên quyết, nhưng sẽ thuận lợi hơn nếu sinh viên đã học:
Các Môn nhập Môn ngành ví dụ: Nhập Môn truyền thông, Nhập Môn lưu trữ…
Kỹ năng viết học thuật, kỹ năng tư duy logic
Tin học văn phòng, nhất là phần mềm Word, Excel, công cụ khảo sát Google Form...
Chú thích: Điều kiện quan trọng nhất là sinh viên cần có tinh thần chủ động, tò mò, biết đặt câu hỏi và ham khám phá.
Kế hoạch học tập Môn “Phương pháp nghiên cứu khoa học cơ bản” – 15 tuần
| Tuần | Nội dung học tập | Mục tiêu cụ thể / Ghi chú |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Giới thiệu Môn học – Nghiên cứu khoa học là gì? Vai trò và ứng dụng | Khơi dậy động lực học tập; liên hệ với các tình huống thực tế |
| Tuần 2 | Các loại hình nghiên cứu – Cách tiếp cận định tính, định lượng | Phân biệt rõ định tính, định lượng, nghiên cứu mô tả và khám phá |
| Tuần 3 | Xác định và lựa chọn vấn đề nghiên cứu | Hướng dẫn tìm đề tài phù hợp, xuất phát từ thực tiễn |
| Tuần 4 | Mục tiêu, câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu | Làm rõ mối liên hệ giữa vấn đề – mục tiêu – giả thuyết |
| Tuần 5 | Tổng quan tài liệu và cách trích dẫn nguồn khoa học | Rèn kỹ năng đọc – lọc thông tin – ghi chú – trích APA/MLA |
| Tuần 6 | Phương pháp nghiên cứu định tính: phỏng vấn, quan sát, phân tích nội dung | Thực hành xây dựng công cụ thu thập dữ liệu định tính |
| Tuần 7 | Phương pháp nghiên cứu định lượng: bảng hỏi, điều tra, đo lường | Thiết kế bảng hỏi đơn giản và các dạng thang đo cơ bản |
| Tuần 8 | Thiết kế mẫu khảo sát và chọn đối tượng nghiên cứu | Giải thích khái niệm mẫu – tổng thể – xác suất và phi xác suất |
| Tuần 9 | Kỹ thuật thu thập dữ liệu – cách ghi chép và lưu trữ dữ liệu | Hướng dẫn sử dụng Excel, Google Form, Zalo khảo sát hoặc phỏng vấn |
| Tuần 10 | Phân tích dữ liệu định tính và trình bày thông tin | Hướng dẫn coding thủ công, lập bảng biểu phân tích định tính |
| Tuần 11 | Phân tích dữ liệu định lượng bằng Excel | Thống kê mô tả: tần suất, trung bình, so sánh đơn giản |
| Tuần 12 | Viết báo cáo nghiên cứu – cấu trúc, ngôn ngữ khoa học | Làm quen cách viết từng chương: Mở đầu – Phương pháp – Kết quả |
| Tuần 13 | Thực hành viết đề cương nghiên cứu cá nhân | Từng sinh viên viết và trình bày đề cương nghiên cứu nhỏ |
| Tuần 14 | Góp ý, chỉnh sửa đề cương nghiên cứu | Phản biện, trao đổi giữa các nhóm và giảng viên |
| Tuần 15 | Tổng kết – Kỹ năng trình bày và bảo vệ nghiên cứu khoa học | Mô phỏng hội thảo nghiên cứu mini – đánh giá cuối kỳ |
Chú thích: Có thể lồng ghép hoạt động làm việc nhóm, phản biện, nộp sản phẩm từng giai đoạn để tăng cường tính thực hành và theo sát tiến độ học.
Bạn có muốn mình gợi ý một số đề tài nghiên cứu phù hợp với từng ngành học truyền thông, xã hội học, thư viện – lưu trữ... để sinh viên dễ lựa chọn không? Mình có thể giúp!